Temsilciler Meclisi’nde de Demokratlar çoğunluğu elde etti; son verilere göre Demokratlar 220, Cumhuriyetçiler 136 sandalye kazandı ve 2023’ten bu yana devam eden Cumhuriyetçi kontrolü sona erdi.
Her eyaletten iki üyenin yer aldığı 100 kişilik Senato, yasaları Temsilciler Meclisi ile birlikte onaylıyor, bakan ve yargıç gibi üst düzey atamalara onay veriyor ve başkana yönelik azil davalarını görüyor.
Sonuçlar Cumhuriyetçiler açısından ağır bir kayıp anlamına geliyor. ABD Başkanı Donald Trump, başkanlık döneminin son iki yılını Kongre’nin iki kanadında da Demokratların çoğunlukta olduğu bir siyasi ortamda geçirecek. Trump yenilgiye ilişkin ilk açıklamasında “Adım pusulada olsaydı büyük farkla kazanırdık” dedi. New York Times’a konuşan Trump, Demokratlarla çalışmayı dört gözle beklediğini ve sonuçları kabul etmeye hazır olduğunu söyledi. CNN International’a göre Beyaz Saray yetkilileri ise yenilgiden Trump’ı değil, adayları sorumlu tuttu.
Senato’da Cumhuriyetçilerin yedi sandalyesi Demokratlara geçti
Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki yedi sandalyeyi alarak Senato’da çoğunluğu sağladı. Seçim öncesinde yapılan tahminler Demokratların çoğunluğu elde etmesini zor görüyordu; ancak parti, Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerdeki kazanımlarıyla beklentilerin üzerine çıktı. Demokratların kazandığı yedi sandalye arasında Teksas, Kuzey Karolina, Güney Karolina, Ohio, Kansas, Iowa ve Maine bulunuyor.
Reuters ve USA Today’in derlediği sayım verilerine göre Demokratlar hem en zengin hem en yoksul ilçelerde, hem üniversite mezunlarının çok olduğu hem az olduğu ilçelerde Cumhuriyetçilerden oy aldı. Demokratların kazanımları, nüfusunda Latin kökenlilerin ağırlıkta olduğu ilçelerde özellikle belirgin; bunların arasında 2024’te Trump’a belirgin biçimde kayan Teksas’ın sınır ilçeleri ve Kansas’ın tarım kasabaları da var. Oy kullanma çağındaki ABD vatandaşlarının yaklaşık yarısının Latin kökenli olduğu Seward ilçesinde Adam Hamilton, Senatör Roger Marshall’ın 13 puan önünde; Trump aynı ilçeyi iki yıl önce 39 puan farkla kazanmıştı.
Sürprizler:
Teksas: James Talarico, Trump’ın desteklediği Ken Paxton’ı yenerek Senato’ya seçildi. Demokratlar eyalette 1988’den bu yana ilk kez Senato seçimini kazandı.
Güney Karolina: Annie Andrews, Trump’ın desteklediği Darline Graham’ı geçti. Graham, temmuzda ölen kardeşi Lindsey Graham’ın koltuğuna atanmıştı. Paxton ve Graham’ın yenilgisi, Trump’ın siyasi etkisi açısından da öne çıkan sonuçlar arasında.
Ohio: 2024’te koltuğunu kaybeden Sherrod Brown, Jon Husted’ı yenerek Senato’ya döndü.
Kuzey Karolina: Eski Vali Roy Cooper, Michael Whatley’yi geçerek Demokratlara önemli bir sandalye kazandırdı.
Kansas: Metodist papaz Adam Hamilton, Roger Marshall’ı yenerek Demokratlara 1932’den bu yana ilk Kansas Senato zaferini getirdi.
Iowa: Paralimpik sporcu Josh Turek, Ashley Hinson’ı geçerek Demokratlara 2008’den bu yana ilk Iowa Senato koltuğunu kazandırdı.
Maine: Troy Jackson, yaklaşık 30 yıldır Senato’da görev yapan Cumhuriyetçi Susan Collins’i yenerek Demokratlar için bir sandalye daha kazandı.
New Hampshire: Chris Pappas, John Sununu’yu yenerek Senato’ya seçilen ilk açık eşcinsel erkek oldu.
Michigan: Abdul El-Sayed, zaferiyle ABD Senatosu’na seçilen ilk Müslüman oldu.
Kazananlar 3 Ocak’ta yemin ederek 120. Kongre’de göreve başlayacak. Demokratların çoğunluğu dar olduğu için Senato’da tek bir oyun bile belirleyici olması bekleniyor; bu durum merkezdeki senatörlerin ağırlığını artırabilir. Trump’ın aday gösterdiği isimlerin onaylanması ve yasama gündeminin ilerlemesi artık Demokratların tutumuna bağlı olacak.
Temsilciler Meclisi Demokratlara emanet
Nüfusa göre belirlenen 435 üyeden oluşan ve üyelerin görev süresi iki yıl olan Temsilciler Meclisi yasa yapıyor, bütçe ve harcama tasarılarını başlatıyor, başkana yönelik azil sürecini başlatma yetkisini elinde tutuyor.
Demokratlar, çoğunluk için gereken 218 sandalyeyi aşarak Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü Cumhuriyetçilerden aldı. Son sayıma göre Demokratlar 220, Cumhuriyetçiler 136 sandalyeye ulaştı. Demokratlar New Jersey ve Pensilvanya’da Cumhuriyetçilerin elindeki bazı sandalyeleri aldı; Kentucky’de boşalan bir sandalye de Demokratlara geçti. Indiana, Virginia, Nebraska ve Arizona’da da Cumhuriyetçilerin elindeki bazı sandalyeler Demokratlara geçti.
Demokrat Azınlık Lideri Hakeem Jeffries’in Meclis Başkanı olması bekleniyor; seçilirse bu göreve gelen ilk siyah siyasetçi olacak.
Bütçe ve harcama yasaları Meclis’ten geçmek zorunda olduğu için Demokratlar yasama gündeminde belirleyici hale gelecek. Komisyonların kontrolü de Demokratlara geçeceği için yönetimi soruşturma ve denetleme kapasiteleri artacak.
Azil süreci Meclis’te basit çoğunlukla başlatılabiliyor, ancak mahkûmiyet için Senato’da 67 oy gerekiyor. Demokrat Steve Cohen’in 24 Eylül’de sunduğu 26 maddelik azil önergesi gündemde duruyor. Demokratların Senato’da üçte iki çoğunluğa ulaşması beklenmediğinden Trump’ın görevden alınması ihtimali zayıf görünüyor. Başkanın vetosunun aşılması için iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekiyor; Demokratların bu sayıya ulaşması beklenmediğinden Trump’ın yasama gündemini ilerletmekte zorlanması ve başkanlık kararnamelerine daha fazla başvurması olası.
Demokrat kadın adaylar valilik yarışında tarih yazdı
Valiler eyaletlerin yürütme erkini yönetiyor, eyalet meclislerinin çıkardığı yasaları imzalıyor veya veto ediyor, eyalet bütçesini hazırlıyor ve üst düzey yöneticileri atıyor.
36 eyalette valilik seçimi yapıldı. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde dikkat çeken zaferler kazandı. AP’nin projeksiyonlarına göre parti, 2027’de en az 27 eyaletin valiliğini kontrol edecek; böylece Demokratlar yaklaşık 20 yıl sonra ilk kez valiliklerin çoğunluğunu elde etmiş olacak. Cumhuriyetçiler Florida’da Trump’ın desteklediği Byron Donalds’ın zaferiyle eyaletteki yönetimlerini korudu.
Sürprizler ve tarihi sonuçlar:
Teksas: Gina Hinojosa, Greg Abbott’ı yenerek eyaletin ilk Latin kökenli kadın valisi oldu. Demokratlar, 1995’ten bu yana ilk kez Teksas valiliğini kazandı.
Ohio: Amy Acton, Vivek Ramaswamy’yi yenerek eyaletin ilk kadın valisi oldu.
Georgia: Keisha Lance Bottoms, eyaletin ilk siyah kadın valisi ve Georgia’nın ilk kadın valisi oldu.
New Mexico: Deb Haaland, ABD’de vali seçilen ilk yerli Amerikalı kadın oldu.
Wisconsin: David Crowley, Tom Tiffany’yi yenerek eyaletin ilk siyah valisi oldu.
Iowa: Rob Sand, Demokratların 2006’dan bu yana eyaletteki ilk valilik zaferini aldı.
Michigan: Demokrat Jocelyn Benson, valilik yarışında Cumhuriyetçi John James’i geride bıraktı.
Ne oldu, ne olacak?
Teksas’ta Hinojosa’nın veri merkezlerine yönelik moratoryum ve vergi teşvikleri konusundaki tutumu, yapay zekâ altyapısına yatırım yapan şirketler açısından öne çıktı. Hinojosa, veri merkezlerinin enerji tüketimi ve yerel topluluklar üzerindeki etkileri konusunda daha sıkı düzenlemelerden yana. Seçim sonuçlarının ardından Oracle ve CoreWeave hisselerinde düşüş görüldü.
Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin son iki yılında Washington’daki siyasi dengeleri değiştirecek. Demokratlar, yönetimin yasama gündemini engelleme, başkanlık atamalarını denetleme ve federal kurumlar hakkında soruşturma başlatma imkânı elde edecek. Trump ise başkanlık yetkilerini ve veto hakkını kullanarak Demokratların gündemini sınırlamaya çalışabilir.
